ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )
810
تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )
فوارههائى تعبيه ميكنند تا آب از آنها جستن كند و از آنجا داخل حوض شود و اين آبها را از قنواتى كه در داخل منازل جريان دارد بحوضچه مىبرند ، و امثال اينها از انواع ديگر ساختمانها . و صنعتگران ( و بنايان ) در همهء اينها به نسبت مهارت و بصيرتى كه دارند با هم تفاوت دارند و هر چه عمران و تمدن شهر بيشتر شود ساختن بناها نيز به همان ميزان توسعه و فزونى مىيابد . و چه بسا كه حاكمان شهر در اين گونه امور از نظر بنايان و صنعتگران استفاده مىكنند ، چه آنها به وضع بناها بصيرتراند چه مىبينيم كه مردم در شهرهاى پرجمعيت و آباد دربارهء اين گونه امور با يك ديگر بمنازعه و ستيزه ميپردازند حتى بر سر فضا و قسمت بالاتر و فروتر و بخش خارج بنا همچنين دربارهء امورى كه ميترسند زيانى به ديوارهاى آنها برساند به اختلاف و مشاجره ميپردازند و همسايهء خود را از آن منع ميكنند مگر آنكه در آن ذى حق باشد . همچنين دربارهء حق استفاده از معابر و راه - باز كردن به آبهاى روان و فاضل آبهايى كه به قنوات راه مىيابند نيز با هم بنزاع برميخيزند و چه بسا كه يكى بر ديگرى به علت تنگى جوار دربارهء ديوار يا بلندى آن يا قناتى كه نزديك آنهاست ادعا مىكند ، يا يكى مدعى مىشود كه ديوار همسايهاش كهنه و داراى شكاف است و بيم سقوط آن ميرود و ناچار بايد براى خراب كردن و دفع ضرر آن از همسايه نزد حاكم برود و حكم خرابى آن را بر حسب نظر كسى كه آن را معاينه مىكند بگيرد يا براى تقسيم خانه يا عرصهاى ميان دو شريك نياز به كسى دارند كه اهل بصيرت باشد تا از اين راه نه فسادى به خانه راه يابد و نه نفع كسى فرو - گذارده شود و از اين قبيل مسائل بسيار است كه همهء آنها بر مردم پوشيده است و بجز كسانى كه در بنايى بصيرت دارند و بكيفيات آن آشنا هستند ديگرى نميتواند آنها را حل كند ، چه ايشان به چگونگى بندها و رموزى كه در استحكام بنا به كار ميرود و جايگاههاى چوبهاى بنا و كجى يا راستى ديوارها و تقسيم منازل به نسبت